Los Van Van
Συγκρότημα Timba
Εδώ και τέσσερις δεκαετίες, οι Los Van Van δείχνουν σε όλο τον πλανήτη ότι η κουβανέζικη μουσική είναι ζωντανή και πολύ, μα πολύ χορευτική. Με απόδειξη την ανταπόκριση του πλήθους στην πρόσφατη περιοδεία τους στις ΗΠΑ (Λος Άντζελες, Νέα Υόρκη, Μαϊάμι…), η αποστολή στέφθηκε με επιτυχία. Με μια πιο προσεκτική ματιά πάντως –και συγκεκριμένα όταν κάθισαν για μια σπάνια συνέντευξη στην Αβάνα, την πόλη απ’ όπου ξεκίνησαν όλα– καταλαβαίνεις ότι η μουσική των Los Van Van είναι κάτι πολύ περισσότερο από ρυθμικές νότες.
Το πραγματικό επίτευγμα των Los Van Van είναι ότι παίρνουν κάτι πολύ σύνθετο –ψαγμένους στίχους, εκλεκτική ενορχήστρωση και κρουστά πολλών επιπέδων και το κάνουν να φαίνεται πολύ απλό. Έχουν εφεύρει έναν ήχο (πολλούς ήχους, για την ακρίβεια) που φέρει τη δική τους υπογραφή. Πολύ πριν η fusion γίνει η ομπρέλα για τους κουβανούς μουσικούς που προσπαθούν να κάνουν τη διαφορά, οι Los Van Van άνοιξαν πανιά για νέες μουσικές ακρογιαλιές και δεν κοίταξαν ποτέ ξανά πίσω. Ψάξτε τις πιο πρόσφατες ηχογραφήσεις της μπάντας και θα ακούσετε βιολιά να παίζουν ροκ συγχορδίες ("El Penoso") και παραδοσιακούς ρυθμούς τσανγκουί που παρουσιάζονται με μια ανατρεπτική σκοπιά.
Το όνομα της μπάντας αποτελεί δημοφιλές θέμα συζήτησης. Η πιο πολυφορεμένη εκδοχή είναι ότι το Los Van Van σημαίνει "The Go Go's" στα αγγλικά, ως αναφορά στα ποπ μουσικά ρεύματα που ανθούσαν εκτός Κούβας τη δεκαετία του 1960. Ο Juan Formell, που ξεκίνησε τους Los Van Van το 1969 και παραμένει ο αρχηγός της μπάντας, λέει ότι το όνομα έπαιζε σε μια εκστρατεία της κουβανέζικης κυβέρνησης με στόχο την προώθηση της καλλιέργειας ζαχαροκάλαμου στη χώρα ("¡Los diez millones van!"), αλλά δεν δίνει περισσότερη σημασία. "Δεν είναι παρά ένα όνομα σαν όλα τα υπόλοιπα", λέει ανασηκώνοντας τους ώμους του. Η μουσική της μπάντας, ωστόσο, είναι διαφορετική υπόθεση και τον πάθιαζε πάντοτε.
Γεννημένος στην Αβάνα το 1942, ο Juan Formell ξεκίνησε να μαθαίνει μουσική με δάσκαλο τον πατέρα του και στη συνέχεια με τους θρυλικούς κουβανούς μπασίστες Orestes Urfe και Israel "Cachao" López. Στις πρώτες του συναυλίες έπαιζε string bass σε dance halls, προσπαθώντας να ζωντανέψει την κληρονομιά τους μετά την κουβανέζικη επανάσταση. Το "La Martes," ένα τραγούδι που έγραψε τον καιρό που συνεργαζόταν με την τσαράνγκα του Elio Revé, έγινε η πρώτη του χορευτική επιτυχία.
Ο Formell σχημάτισε τους Los Van Van μαζί με ένα ακόμα μέλος της παρέας του Revé, τον πιανίστα Cesar "Pupy" Pedroso, και οι δυο τους ξεκίνησαν να γράφουν τη μια επιτυχία μετά την άλλη. Οι Los Van Van αποτελούνται πλέον από δυο βιολιά και δυο φλάουτα, όπως όλες οι παραδοσιακές κουβανέζικες τσαράνγκα, αλλά παλιότερα υπήρχαν και τρία τρομπόνια και τρεις φωνές, μαζί με τον Formell στο μπάσο και τον Pupy στο πιάνο. Ηλεκτρικό πιάνο, πλήκτρα, ηλεκτρικές κιθάρες και σινθεσάιζερ μπήκαν επίσης στο παιχνίδι όλα αυτά τα χρόνια, αλλά μπορούμε να πούμε ότι αυτό που ξεχωρίζει στον ήχο των Los Van Van είναι τα κρουστά.
Ο ντράμερ του γκρουπ στις πρώτες ηχογραφήσεις ήταν ο Blas Egües, αλλά αντικαταστάθηκε γρήγορα από τον José Luis "Changuito" Quintana. Η ικανότητα του Changuito στα ντραμς και στις τιμπάλες βοήθησαν τον Formell να αναπτύξει μια funked-up εκδοχή του son montuno, την οποία ονόμασε "songo". Για πολλούς Κουβανούς, το songo ήταν ο ήχος της δεκαετίας του 1970. "Songo" ήταν επίσης ο τίτλος του πρώτου άλμπουμ των Los Van Van το 1988 (κυκλοφορεί διεθνώς από τη Mango Records). Και λες και η δημιουργία του songo δεν ήταν αρκετή, οι Los Van Van συνέχισαν να πρωτοπορούν, δημιουργώντας το καθηλωτικά σύνθετο ρυθμικό στιλ που έγινε γνωστό ως timba, πολύ πριν τα κουβανέζικα συγκροτήματα timba όπως οι La Charanga Habanera και NG La Banda, γίνουν γνωστά τη δεκαετία του 1990.
Πολλοί φίλοι του γκρουπ αναρωτήθηκαν τι θα απογίνει η ομάδα μετά την αποχώρηση του Changuito το 1993. Η απάντηση ήρθε με τον γιο του Formell, του Samuel, που ανέλαβε τα καθήκοντα του Changuito και προσέφερε εκπληκτικές συνθέσεις όπως το "Te Pone La Cabeza Mala" (1997), που είναι και ο τίτλος ενός από τα καλύτερα άλμπουμ των Los Van Van.
Οι εικασίες για το μέλλον των Los Van Van αναζωπυρώθηκαν με την αναχώρηση του Pedro Calvo (ο τραγουδιστής που έγινε γνωστός με το "Se Acabo De Querer") το 2000 – την ίδια χρονιά που η μπάντα κέρδισε ένα Latin Grammy για το "Llego Van Van". Οι φόβοι διπλασιάστηκαν την επόμενη χρονιά, όταν ο Pupy έφυγε για να σχηματίσει μια μπάντα που έμοιαζε ξεκάθαρα ανταγωνιστική, τους Los Que Son, Son. Ωστόσο, φαίνεται πως ο Juan Formell απολαμβάνει ιδιαίτερα τις δυνατές προκλήσεις, γιατί επανήλθε δριμύτερος το 2005 με το άλμπουμ "Chapeando".
Σήμερα με τους Los Van Van είναι οι Mayito Rivera, Roberto "Roberton" Hernandez, Lele Rosales και η Yeni Valdes – η πρώτη τραγουδίστρια της μπάντας. "Και μπορεί να είναι και η τελευταία", αστειεύεται ο Formell, επειδή "η Yeni είναι μοναδική· η φωνή της έχει θαυμάσιο εύρος. Είναι μια μουσικός που προσθέτει πολλά σε όλο το σύνολο κι είναι υπέροχη στη σκηνή."
Η κόρη του Juan Formell, η Vanessa, τραγουδάει επίσης πότε-πότε. Ο Samuel Formell εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από τα ντραμς, κι έχει πάρει και τον ρόλο του πατέρα του ως μουσικός διευθυντής των Los Van Van. Ο Samuel Formell δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολιών για το μέλλον της μπάντας και για την ικανότητά της να πρωτοπορεί και να μένει μέσα στα πράγματα: "Σήμερα ακολουθούμε τα βήματα του Juan Formell με πολλούς τρόπους", εξηγεί ο γιος και μουσικός του κληρονόμος. "Σήμερα υπάρχουν νέοι μουσικοί, νέοι σύγχρονοι μουσικοί, η μουσική είναι πιο πλούσια, υπάρχει ένα ψηλότερο επίπεδο ικανοτήτων – καλά όλα αυτά. Όμως οι ιδέες του Juan Formell είναι ακόμα ζωντανές, και το μουσικό του όραμα θα ζει για πάντα". Και οι Los Van Van συνεχίζουν τις περιοδείες, φέρνοντας τη χορευτική κουβανέζικη μουσική στον πλανήτη με τρόπους που καμία άλλη μπάντα δεν θα μπορούσε ποτέ να φαντασ.
Πείτε μας τη γνώμη σας!
March 2- Leeds (UK), 02 Academy Leeds
March 3- ...
