Havana-Cultura
SALVADOR GONZALES ESCALONA
Ζωγράφος, Τοιχογράφος, Γλύπτης
Η υποδομή της γειτονιάς Cayo Huesο, κοντά στο Πανεπιστήμιο της Αβάνας, παρουσιάζεται να καταρρέει, παρά τα συνεχή έργα αναστηλώσεως την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, υπάρχει ακόμα ένα κομμάτι της Cayo Hueso όπου η αστική παρακμή δεν κατάφερε να επικρατήσει, όπου η εκθαμβωτική εικόνα αντικατέστησε την καταθλιπτική, όπου η πυροτεχνική έκρηξη της ποίησης, της μουσικής και της ζωγραφικής μεταδίδει την ηχηρότητα της Αβάνας και προσκαλεί τον κόσμο για μια πιο κοντινή ματιά.
Το Callejón de Hamel (Το Σοκάκι του Hamel) σημαίνει πολλά πράγματα για πολλούς ανθρώπους. Είναι η περίτρανη απόδειξη της δημιουργικότητας της κοινωνίας, καθώς η πληθώρα των γλυπτών και των τοιχογραφιών εδώ αποτελούν έργο των ανθρώπων που ζουν στο σοκάκι και στην απομακρυσμένη γειτονιά. Είναι ο εορτασμός της αφρο-κουβανέζικης κουλτούρας. Είναι ο ιερός τόπος της Σαντερίας. Είναι το ξέφρενο πάρτι της ρούμπα στο δρόμο κάθε Κυριακή απόγευμα. και είναι το μέρος εκείνο που ο Salvador González Escalona, ο καλλιτέχνης που το ξεκίνησε όλο αυτό το 1990, αποκαλεί πατρίδα.
Καθώς η ιστορία συνεχίζεται, ο Salvador (όπως τον αποκαλούν σχεδόν όλοι) ήρθε στο συγκεκριμένο σοκάκι για να ζωγραφίσει μια τοιχογραφία στο σπίτι ενός φίλου του, αλλά τελικά είχε τόσο μεγάλη έμπνευση που ζωγράφισε ο,τιδήποτε εκτεινόταν στο συγκεκριμένο φάσμα. Οι γείτονες, από τους οποίους ορισμένοι ανησύχησαν για τη μεταμόρφωση του δρόμου τους, άρχισαν να συμμετέχουν στο όλο έργο. "Η αντίδραση ήταν εκπληκτική," θυμάται ο Salvador. "Ο κόσμος ερχόταν και μου έλεγε, 'Μάστορα, έχω λίγη κόκκινη μπογιά,' ή κίτρινη ή λίγο έγχρωμο τυπογραφικό μελάνι. Είχα τέτοια έμπνευση που μπορούσα να ζωγραφίσω με οτιδήποτε."
Ο Salvador ζει και εργάζεται σε ένα διαμέρισμα που μοιάζει με σπηλιά. Η είσοδός του είναι κάπου στο κέντρο του Callejón de Hamel. Δημιουργείται μία φαινομενικά ατελείωτη ουρά συλλεκτών έργων τέχνης ή συχνότερα περίεργων τουριστών που θέλουν να θαυμάσουν τις υδατογραφίες του Salvador και τα έργα του από κάρβουνο που είναι προς πώληση. Τα αγόρια της γειτονιάς χασομερούν απ' έξω ελπίζοντας να πουλήσουν ένα CD φτιαγμένο από τα ίδια και το οποίο περιλαμβάνει τραγούδια από ένα ή διάφορα συγκροτήματα που παίζουν μουσική τις θρυλικές Κυριακές στα πάρτι της ρούμπα.
Με περιποιημένο μούσι σε ασπρόμαυρη απόχρωση και αυστηρό, επίμονο βλέμμα ακόμα και όταν χαμογελάει, ο Salvador δεν μοιάζει απλά με καθηγητή. Αν τον ρωτήσετε για τα θέματα στα έργα του, θα αρχίσει τη διάλεξη για την κουβανέζικη εθνολογία που είναι αντάξια οποιασδήποτε πανεπιστημιακής διάλεξης. Και στη συνέχεια προχωρά στη θρησκεία: "Μιλάω για τη θρησκεία που είναι γνωστή ως Santería και που προέρχεται από τους Yorubas, για το Palo Monte, που προέρχεται από το Κονγκό, για την Abakuá, που έχει να κάνει με το Calabar [το Ποτάμι στο Δέλτα του Νίγηρα] και ίσως για μερικές πνευματιστικές εκδηλώσεις που αποτελούν πολιτισμική έκφραση των κοινών ανθρώπων στη χώρα μας." Ο Salvador είναι ιερέας της Santeria, έχοντας υποβληθεί στην τελετή μύησης Changó.
Χωρίς καμία σχεδόν παύση, ο καλλιτέχνης συνεχίζει με την ιστορία της κουβανέζικης μουσικής: "Σε αυτό το σοκάκι γεννήθηκε πριν πολλά χρόνια, στη δεκαετία του 1940, το κουβανέζικο μουσικό κίνημα, γνωστό ως 'filin,' τραγούδια συναισθήματος. Ξεκίνησε από τον Angelito Díaz και τον πατέρα του, τον Tirso Díaz. Το κίνημα αυτό προόδευσε, αλλά το Callejón de Hamel παρέμεινε σκονισμένο και ξεχασμένο στο χρόνο."
Σταδιακά ο Salvador στρέφεται προς τους πύργους με νερόχρωμα, τις εικόνες φυλλωμάτων που δημιουργούν ψευδαισθήσεις, τα εμπνευσμένα μηνύματα, τα γλυπτά-αντικείμενα του Duchamp και στα υπόλοιπα οπτικά ερεθίσματα που έδιωξαν μακριά τη σκόνη μανιωδώς: "Αυτοί οι τοίχοι εκφράζουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο την αίσθηση της αφρικανικής τέχνης - δηλαδή, την παρουσία της αφρικανικής κουλτούρας στη χώρα μας. Είσαι προορισμένος για να ζεις με αυτές τις εικόνες και τα γλυπτά στο Callejón, όπως ζεις μέσα στα πάρτι της ρούμπα, το θέατρο, την ανάγνωση ποιημάτων και όλα όσα συμβαίνουν εδώ. Για πολλούς από εμάς αυτό είναι κάτι μαγικό, καθώς είναι το αποτέλεσμα της πολύχρονης συζήτησης με τους orishas [θεότητες της Yoruba]. Αυτό είναι το μέρος όπου η Obbatalá [η Orisha που υπήρξε μάρτυρας της δημιουργίας του πλανήτη και εμφανίζεται ως λευκό περιστέρι] αφού πετάει και πετάει και πετάει τελικά προσγειώνεται."
Callejón de Hamel
Μεταξύ calle Aramburu και Νοσοκομείου, Κέντρο Αβάνας
