Havana-Cultura
CARLOS DIAZ
Ο Carlos Díaz έκανε μια σταδιοδρομία προσφέροντας στους ανθρώπους, κυρίως στους θεατές του θεάτρου, αυτό που δεν περιμένουν. Η πρώτη του παραγωγή με το Teatro El Público, την εταιρεία που ίδρυσε το 1992, προωθήθηκε ως "Η Θεατρική Τριλογία της Βορείου Αμερικής" , κάτι ασυνήθιστο για την Αβάνα, και παρουσίασε το "Γυάλινο Θηριοτροφείο" και το "Λεωφορείο ο Πόθος" του Tennessee Williams καθώς και το "Τσάι και Συμπάθεια" του Robert Anderson. Με παραστάσεις που έδινε στο Trianón Theatre στην οδό Línea, το Teatro El Público κατέληξε να γίνει θεσμός στην Αβάνα, παρουσιάζοντας πάνω από 40 έργα τα τελευταία 15 χρόνια.
"Πιστεύω ότι το El Público ήταν αναγκαίο", εξηγεί ο Díaz, 52 ετών. "Το κουβανέζικο θέατρο χρειαζόταν φρέσκο αέρα. Αυτός ο θίασος – γιατί το El Público είναι πάνω απ' όλα ένας θεατρικός θίασος – είναι προϊόν της δεκαετίας του '90 αλλά πιστεύω ότι γίναμε κάτι αναγκαίο για το κοινό της Κούβας και χαίρομαι γι' αυτό."
Ο Díaz σπούδασε δραματουργία και θέατρο στο Superior Institute of Art (ISA)της Αβάνας, έγινε κριτικός θεάτρου και τέχνης και μετά άρχισε να σκηνοθετεί: "Σκέφτηκα ότι υπάρχουν πολλοί κριτικοί αλλά λιγότεροι σκηνοθέτες. Νιώθω πάντα καλύτερα όταν δημιουργώ στο θέατρο παρά όταν ασκώ κριτική σε αυτό."
Ο Κουβανός συγγραφέας Senel Paz επέτρεψε στον Díaz να διασκευάσει τη μικρή ιστορία του, "Ο Λύκος, το Δάσος και ο Νέος Άνθρωπος", σε ένα θεατρικό έργο με τίτλο "Φράουλα και Σοκολάτα". Πρωταγωνιστής του έργου στο El Público ήταν ο Vladimir Cruz, ο οποίος έγινε διάσημος παγκοσμίως το 1994, μέσα από την κινηματογραφική διασκευή του "Φράουλα και Σοκολάτα". Ο Díaz επικεντρώθηκε στον αισθησιασμό και την εκφραστικότητα - δηλαδή την κουβανική ταυτότητα - της ιστορίας και τα διασκεύασε με δεξιοτεχνία για το θέατρο.
Ο Díaz έλκεται από θεατρικά έργα που συνδέονται με την Κούβα ακόμη κι αν δεν είναι γραμμένα από Κουβανούς. Το 1985 ανέβασε για πρώτη φορά το έργο "Η Αξιοσέβαστη Πόρνη" σε ένα άλλο θέατρο, το Ensayo, και το 2007 το έφερε στο El Público. Το έργο είχε γράψει ο Jean-Paul Sartre, ένας από τους πιο εμφανείς και ένθερμους πρώιμους υποστηρικτές της Κουβανικής Επανάστασης. Σύμφωνα με τη σκηνοθεσία του Díaz, σερβίρεται κουβανικό ρούμι σε μέλη του κοινού και καθώς το έργο τελειώνει, καλούνται να ανέβουν με τους ηθοποιούς στη σκηνή για άλλη μια κουβανική στιγμή – μια κόνγκα.
"Πιστεύω ότι οι Κουβανοί έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο που μιλούν και κινούνται", λέει. "Πώς κινούνται οι Κουβανοί; Τί είδους σύμβολα και χρώματα χρησιμοποιούν; Τί σημαίνει να είσαι Κουβανός;"
Το κοινό ανταποκρίθηκε καλά σε αυτή την τακτική θεατρικής έρευνας. Ο θίασος του El Público έχει πάει στο Εκουαδόρ (1994), την Ισπανία (1997), την Κολομβία (1998) και τη Βενεζουέλα (2000). Επίσης έχουν κάνει συχνές περιοδείες γύρω από την Κούβα (Santa Clara, Pinar del Rio, Santiago de Cuba) αλλά, όπως τονίζει ο Díaz, το σπίτι τους είναι η Αβάνα, όπου το El Público μπορεί πάντα να γεμίζει τις αίθουσες. (Ωστόσο, τη στιγμή που συντάσσεται αυτό το κείμενο, το σπίτι του El Público μεταφέρθηκε από το Trianon, το οποίο ανακαινίζεται, στο αισθητά μικρότερο Adolfo Llauradó Theatre στην οδό 11.)
Το El Público δεν απέφυγε ποτέ αμφιλεγόμενα ή περίπλοκα έργα. "Το Κοινό" του Federico García Lorca αποδείχθηκε πως ήταν και τα δύο. Ο Ισπανός ποιητής άρχισε να δουλεύει "Το Κοινό" όταν ήταν στην Κούβα το 1929 και γνώριζε πολύ καλά την εγγενή δυσκολία του έργου όσον αφορά την τεχνική αλλά και το θέμα. Όπως το "Φράουλα και Σοκολάτα", το έργο του Lorca πραγματεύεται την αγάπη μεταξύ ομοφυλοφίλων και προκάλεσε σκάνδαλο όταν παίχτηκε στην Αβάνα, στο El Público, το 1994. Ο Díaz απάντησε επαναλαμβάνοντας την παράσταση δυο χρόνια αργότερα και μετά ξανά το 1998.
"Τη δεκαετία του '90 το El Público χαρακτηρίστηκε ως κάτι αλαζονικό και έγινε γνωστό για τη μη συμβατική του προσέγγιση", παραδέχεται ο Díaz. "Δεν μπορούσαμε να κλονίσουμε αυτή την άποψη αλλά από την άλλη δεν μας στενοχωρούσε κιόλας. Ποτέ δεν κάναμε κάτι διαφορετικό από το να εργαζόμαστε σκληρά και να προσπαθούμε να αμφισβητούμε κάποια ταμπού που μέχρι πρόσφατα υπήρχαν στο θέατρο."
Ο Díaz αναφέρει ότι το El Público είναι "ανοιχτό σε κάθε θεατρική τάση και σε οποιαδήποτε πρόκληση". Επομένως ποιά θα μπορούσε να είναι μια καλή πρόκληση για το μέλλον; "Η κωμωδία", λέει με ένα μικρό χαμόγελο. "Ξόδεψα πολύ χρόνο προσπαθώντας να είμαι σοβαρός. Πιστεύω ότι η κωμωδία είναι πολύ σημαντική αλλά και πολύ δύσκολη. Είναι εύκολο να κάνεις τους ανθρώπους να κλαίνε. Το να τους κάνεις να γελούν είναι πολύ πιο δύσκολο."
