Havana-Cultura
FRANCIS DEL RIO
Singer
Ο Francis Del Rio αποτελεί στυλοβάτη της κουβανικής σκηνής fusion. Ωστόσο κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η λέξη "σύγχυση" ταιριάζει καλύτερα σε αυτό που κάνει. Είναι τραγουδιστής που χορεύει, ποιητής που ζωγραφίζει, δανδής που ντύνεται σαν κλόουν (σύμφωνα με τα λεγόμενά του). Οι γονείς του τού έδωσαν το όνομα Francisco, όλοι τον αποκαλούν Francis και φαίνεται ότι η μοίρα του είναι να κάνει τους ανθρώπους να αναρωτιούνται για το τι πραγματικά είναι.
Ο Del Rio έχει τραγουδήσει μερικά από τα καλύτερα άλμπουμ της Κούβας που κυκλοφόρησαν την τελευταία δεκαετία. Συνεργάστηκε με τον Bobby Carcassés, τον X Alfonso, τον Roberto Carcassés, τον Carlos Alberto Cartaya, τον Descemer Bueno, τον Pavel Urquiza και την Telmary Diaz και έχει υπάρξει μέλος του Interactivo, της ομάδας που αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την κουβανική μουσική. Το πρώτο και μοναδικό σόλο άλμπουμ του Del Rio, το "Sentimiento," κυκλοφόρησε το 2004 και σε ένα διαδικτυακό κατάστημα χαρακτηρίζεται ως "καυτοί λατινικοί χοροί αναμεμιγμένοι με τζαζ, son, σάλσα και αφρο-κουβανικούς ρυθμούς."
"Έχω ασχοληθεί με πολλά διαφορετικά είδη μουσικής," εξηγεί. "Μερικά δεν μου άρεσαν ή δεν τα καταλάβαινα στην αρχή αλλά τώρα μου αρέσουν και τα καταλαβαίνω και τελικά το αποτέλεσμα λέγεται ‘fusion.’
Ο Del Rio γεννήθηκε το 1965 στη Granma, την πιο νοτιοδυτική επαρχία της Κούβας αλλά μεγάλωσε στην Αβάνα, όπου έζησε με τη γιαγιά του. Οι γονείς του συμμετείχαν στο αντάρτικο κίνημα του Φιντέλ Κάστρο που άρχισε να γεννιέται στα βουνά της Sierra Maestra, το ιστορικό σημείο έναρξης της Κουβανέζικης Επανάστασης. Ο πατέρας του ήταν στρατιώτης και η μητέρα του συμμετείχε στον αγώνα κατά του αναλφαβητισμού.
"Ξεκίνησα να ζωγραφίζω, διοργάνωνα εκθέσεις, πουλούσα τα έργα μου," θυμάται. "Στα 27 μου ασχολήθηκα με τη μουσική." Το 1991, ο Del Rio (36 ετών τότε) ξεκίνησε να τραγουδά με ένα συγκρότημα που ονομαζόταν Sonoridad Latina. Την επόμενη χρονιά εμφανίστηκε στο καμπαρέ "Timba Suicida," το οποίο διεύθυνε ο Santiago Alfonso. Τραγουδούσε με τη χορωδία της παράστασης για ένα χρόνο.
"Χρωστάω πολλά στο φαινόμενο που ονομάζεται κουβανέζικη τίμπα," εξηγεί. Επίσης χρωστάει πολλά στο Calle 42, το συγκρότημα, του οποίου έγινε μέλος το 1994 κατόπιν πρόσκλησης από τον Raimundo Martinez, ο οποίος έπαιζε percussions. "Κρίμα που το Calle 42 διαλύθηκε, γιατί ήταν υπέροχο συγκρότημα. Με βοήθησε να ανακαλύψω τον εαυτό μου. Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να με αποκαλέσει ‘εκλεπτυσμένο timbero’, αλλά πιστεύω ότι κατάφερα να ξεπεράσω τη σκληρότητα της τίμπα και να αφοσιωθώ στην ανακάλυψη της σοβαρότητας και της ομορφιάς της."
Αν και είναι δύσκολο να δοθεί ένας ακριβής ορισμός, η κουβανέζικη τίμπα μπορεί με ασφάλεια να αποκαλεστεί χορευτική μουσική και ο χορός αποτελεί ζωτικό σημείο της προσέγγισης του Francis Del Rio: Το πρώτο πράγμα που κάνω όταν δημιουργώ ένα τραγούδι είναι να το χορεύω. Χορεύω για ώρες, μέχρι το πρωί, και φαντάζομαι τον εαυτό μου έτσι, να κινείται και να χορεύει, και μια χορωδία ανθρώπων να φωνάζει ‘Είναι τρελός!’, και να το επαναλαμβάνει σαν μάντρα. Αυτό, θα μπορούσα να πω, με φέρνει σε μια κατάσταση έκστασης. Με εκστασιάζει και αν εκστασιάσει και άλλους ανθρώπους, τότε έχει καλώς."
Ο Del Rio ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το guaguancó, το χορευτικό στυλ που έχει τις ρίζες του στα αφρο-κουβανικά τελετουργικά και που μπορείς να απολαύσεις σε οποιοδήποτε πάρτι ρούμπας στο νησί. Το κύριο μουσικό συστατικό του guaguancó είναι ένας αργός ρυθμός μάμπο και οι χορευτικές του κινήσεις λέγεται ότι μιμούνται τα τελετουργικά ζευγαρώματος του κόκορα με την κότα, με τον άνδρα χορευτή να χρησιμοποιεί τη λεκάνη του για να κάνει κινήσεις απώθησης που ονομάζονται ‘vacunao’ και την ντάμα του να προστατεύεται με επαναλαμβανόμενα στροβιλίσματα της φούστας της.
Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο Del Rio είναι το πώς θα συμβιβάσει τις δυο του εμμονές: τον χορό και το τραγούδι: Όταν στέκεσαι και τραγουδάς, ταυτόχρονα χορεύεις. Πραγματικά δεν ξέρω κατά πόσο είναι δυνατό να κάνεις δυο πράγματα ταυτόχρονα και να τα κάνεις καλά.
Παραδέχεται ότι η σκηνική του παρουσία μπορεί να προβληματίζει κάποια κοινά αλλά αναφέρει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτε γι' αυτό. "Προσπαθώ να τραγουδάω όσο το δυνατόν πιο ήρεμα και φυσικά αλλά να ντύνομαι και να χορεύω όσο μπορώ πιο περίεργα. Είμαι ένας κλόουν, μου αρέσει να ντύνομαι, να μασκαρεύομαι, να κάνω τους ανθρώπους να γελούν μαζί μου. Μερικοί άνθρωποι το παρεξηγούν εντελώς και με επικρίνουν για τον τρόπο που ντύνομαι αλλά το κάνω για πλάκα, γιατί προσφέρει διασκέδαση. Μετά την παράσταση γίνομαι ο πιο φυσιολογικός άνθρωπος του κόσμου, όσο πιο ασήμαντος μπορεί να είναι κάποιος.
Περισσότερη σύγχυση, περισσότερη αντίφαση: Ο Francis Del Rio περιγράφει τον εαυτό του ως έναν πλάνη που μετακινείται συνεχώς αλλά φαίνεται ότι περιόρισε τις μετακινήσεις του για να περιπλανιέται στις γειτονιές της Αβάνας. Κατά καιρούς έκανε παραστάσεις στο Μεξικό, την Κολομβία, τη Βραζιλία και την Ιταλία αλλά αναφέρει: "Δεν δίνω πραγματικά μεγάλη σημασία στα ταξίδια. Σε κάθε περίπτωση ολόκληρος ο κόσμος βρίσκεται στο διαδίκτυο. Με νοιάζει η μουσική, αυτό είναι όλο."
Την ίδια στιγμή, του αρέσει η ιδέα της εισαγωγής ξένων κοινών στην κουβανέζικη μουσική. "Την πρώτη φορά που ταξίδεψα εκτός Κούβας, έπαιξα σε ένα φεστιβάλ στη Βραζιλία," λέει, "και συνειδητοποίησα ότι οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν πραγματικά τι συμβαίνει σήμερα στην κουβανέζικη μουσική. Θέλουν να ακούνε πολύ παλιά κουβανέζικα τραγούδια σαν να θέλουν να κρατήσουν την εικόνα της Κούβας που έχουν στο μυαλό τους, μια εικόνα που δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα. Εννοώ πως αν πρέπει να τραγουδήσω το ‘Guantanamera’ θα το τραγουδήσω με απέραντη αγάπη αλλά γιατί να μου ζητούν να τραγουδήσω το ‘Guantanamera’ τώρα, σήμερα; Υπάρχουν τόσα πολλά άλλα πράγματα."
