Havana-Cultura
YUSA
Τραγουδίστρια - Συνθέτης
"Με φίνετσα σαν αυτή της Joan Armatrading στα πρώτα της χρόνια...με εμφάνιση και άκουσμα ενός θηλυκού Jimi Hendrix...να θυμίζει την Joni Mitchell...με φωνητικές ικανότητες σαν αυτές της Tracy Chapman και με μεγάλη τζαζ συλλογή...σαν τον Stevie Wonder μεταξύ Αβάνας και Bahia... η Yusa καταφέρνει να ακούγεται και σαν την Gal Costa αλλά και σαν τη Maria Bethânia...."
Ένα τυχαίο δείγμα των κριτικών που απέσπασε για τα πρώτα δύο άλμπουμ της ("Yusa" και "Breathe") επιβεβαιώνει την υπόθεση ότι η Yusa είναι μουσικός κάποιου μουσικού έχοντας να δώσει κάτι σε όλους ή αν προτιμάτε έχοντας να δώσει τα πάντα σε κάποιον. Παίζει με απίστευτη δεξιοτεχνία κιθάρα, μπάσο, πλήκτρα και κρουστά. Είναι μια ποιήτρια που γράφει και τραγουδά γλυκόπικρα τραγούδια που περισσότερο σε εκστασιάζουν απ' ό,τι θέλετε να παραδεχτείτε. Φέρει αρκετά χαρακτηριστικά της τζαζ ώστε να συγκεντρώσει κόσμο σε γνωστούς χώρους όπως το La Zorra y el Cuervo στην Αβάνα και το Ronnie Scott στο Λονδίνο, ενώ είναι αρκετά φάνκι ώστε να πάει σε μέρη στα οποία πιθανόν να είχε βρεθεί μονάχα η Me'Shell Ndegeocello.
Η Yusa ασχολείται με τη μουσική από όταν ήταν έξι χρονών. Έμαθε να παίζει κλασσική κιθάρα στο δημοτικό σχολείο Alejandro García Caturla και στη συνέχεια έκανε μία ενδεχομένως καταστροφική επιλογή για την καριέρα της. Παρακολουθώντας μαθήματα στο ωδείο Amadeo Roldán, επέλεξε να επικεντρωθεί σε ένα συγκεκριμένο είδος κουβανέζικης κιθάρας που λέγεται "tres", λόγω των τριών ζευγών χορδών της. Η Yusa ήταν η μοναδική στην τάξη της που ειδικεύτηκε στο tres. Στην πραγματικότητα ήταν γενικότερα η μοναδική που έκανε κάτι τέτοιο.
Δεν υπάρχει κάτι ιδιαίτερα δύσκολο όσον αφορά το κουβανέζικο tres. Το όργανο αυτό έγινε διάσημο από τον Arsenio Rodriguez και τη μικρή του ορχήστρα Conjunto τη δεκαετία του 1940. Ωστόσο, τη δεκαετία του 1990 όταν η Yusa ήταν στο ωδείο, το tres δεν συνδεόταν με το παραδοσιακό κουβανέζικο son – το είδος μουσικής που παιζόταν από τους guajiros στις ταβέρνες της χώρας – και σπάνια, αν όχι ποτέ, το έπαιζαν γυναίκες.
Το 1997 ο υπόλοιπος κόσμος επέπληξε αυστηρά το tres που έπαιζε ο Compay Segundo στο σάουντρακ του "Buena Vista Social Club". Παρόλο που η Yusa μεγάλωσε στο Buena Vista, το δυτικό προάστιο της Αβάνας που έδωσε το όνομά του Social Club, τα μουσικά της ενδιαφέροντα δεν είχαν μεγάλη σχέση με αυτό το στυλ μουσικής. Και η τοπική μουσική σκηνή δεν φαινόταν να έχει μεγάλη ανάγκη από κάποιον ποιητή που να παίζει tres και με τάσεις στο jazz-fusion.
Ας τα αγνοήσουμε, όμως, όλα αυτά. Η Yusa με το tres στα χέρια της εμφανίστηκε σε μπαρ και νυχτερινά κλαμπ σε όλη την Αβάνα. Στη συνέχεια ασχολήθηκε με το ηλεκτρικό μπάσο και την αυτοσχεδιαστική τζαζ με μία ομάδα γυναικών που λεγόταν Quasi Jazz. Κάνοντας ντουέτο με έναν άλλο μουσικό, τον Domingo Candelario, ανακάλυψε ότι ήθελε να γράψει και να παίξει το δικό της υλικό. Καθώς η δεκαετία του 1990 έφτανε στο τέλος της, υπέγραψε συμβόλαιο με την δισκογραφική εταιρεία Tumi Music που έχει έδρα το Η.Β, ώστε να κάνει το πρώτο σόλο ντεμπούτο της. Το αποτέλεσμα ("Yusa", 2002) τής έδωσε τη δυνατότητα να προβάλλει όχι μόνο τα δικά της ασυνήθιστα ταλέντα αλλά και εκείνα των αγαπημένων της Κουβανών μουσικών: ο Pável Urquiza ως μουσικός διευθυντής, ο Roberto Carcassés στα πλήκτρα, ο Jorge Alexander Pérez στο μπάσο, ο Oliver Valdés στα κρουστά και η Yusa να τραγουδά και να παίζει ο,τιδήποτε μπορείτε να φανταστείτε.
Την παραγωγή του δεύτερου άλμπουμ της ("Breathe", 2005) ανέλαβε ο Descemer Bueno (συνιδρυτής του Yerba Buena) και το αποτέλεσμα ήταν πιο χαλαρό και πιο φάνκι. Για ακόμα μια φορά συγκρότησε μια ομάδα σημαντικών μουσικών και ερμηνευτών (Haydee Milanes, Lenine, Kelvis Ochoa).
Αυτήν την περίοδο ετοιμάζει το τρίτο της άλμπουμ. Τι σχεδιάζεις; "Σκέφτομαι να κάνω κάτι σχετικά με το tres, αλλά θέλουμε να δούμε γενικά πώς θα πάει."
