Η ΔΕΚΑΤΗ ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΤΗΣ ΑΒΑΝΑΣ

Εικόνες από μία Έκθεση

Αν ρωτήσετε 10 διαφορετικούς ανθρώπους για τη Μπιενάλε της Αβάνας, θα πάρετε 10 διαφορετικές απαντήσεις. Η Μπιενάλε της Αβάνας είναι ένα καλειδοσκόπιο που ξετυλίγει άπειρες δυνατότητες από όποια πλευρά κι αν το κοιτάξεις, γεγονός που επισφράγισε η 10η διοργάνωση. Από τα τέλη Μαρτίου μέχρι τα τέλη Απριλίου, το φρούριο Λα Καμπάνια που δεσπόζει στην πόλη της Αβάνας έγινε εστία εκδηλώσεων, με εκθέσεις και ζωντανές συναυλίες να πραγματοποιούνται σε κάθε γωνιά του. Το Λα Καμπάνια και το διπλανό συγκρότημα του Μόρρο ήταν τα μέρη όπου βρίσκονταν τα επίσημα εκθέματα της Μπιενάλε, όμως αυτή ήταν μία μόνο όψη της έκθεσης. Σε όλη την Αβάνα αλλά και σε διάφορα άλλα μέρη της Κούβας πραγματοποιήθηκαν δεκάδες εκθέσεις – λες και ολόκληρο το νησί ξεχείλιζε από καλλιτεχνική ενέργεια που δεν μπορούσε να χωρέσει στη Μπιενάλε. Ακόμη και ο ουρανός της Κούβας έγινε εκθεσιακός χώρος για τον Wilfredo Prieto και το Una Luz a lo Lejos (Ένα Αστέρι στον Ουρανό).

Ο Nelson Herrera Ysla είναι βασικός διοργανωτής της Μπιενάλε από τότε που ξεκίνησε, εδώ και 25 χρόνια. Όταν τον συναντήσαμε στη γιορτή έναρξης στο Λα Καμπάνια έμοιαζε πραγματικά έκπληκτος, όπως ο οικοδεσπότης ενός επιτυχημένου πάρτι όπου δεν περίμενε να πάει κανείς. Μίλησε για το θέμα της 10ης Μπιενάλε («Αφομοίωση και Αντίσταση στη Σύγχρονη Εποχή της Παγκοσμιοποίησης») και υπερασπίστηκε με πειθώ τη γεωπολιτική σημασία της Μπιενάλε της Αβάνας – μοναδική παγκοσμίως σε σχέση με τις υπόλοιπες μπιενάλε – λέγοντας ότι «Εμείς οι Κουβανοί είμαστε πολιτικοποιημένος λαός που δεν πρόκειται να αλλάξει».

Ανάμεσα στις εκπλήξεις της 10ης Μπιενάλε της Αβάνας ήταν και οι γιγαντιαίες ανθρωπόμορφες κατσαρίδες του Κουβανού καλλιτέχνη Roberto Fabelo, κρεμασμένες στο εξωτερικό του Εθνικού Μουσείου Καλών Τεχνών. Όμως, μια ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη βρίσκεται μέσα στο ίδιο το μουσείο. Γκαλερί από το Τσέλσι της Νέας Υόρκης έφεραν στην πόλη Αμερικανούς καλλιτέχνες, στην έκθεση «Το Τσέλσι στην Αβάνα» — την πρώτη μεγάλη έκθεση ζωγραφικής από τις Ηνωμένες Πολιτείες τα τελευταία 50 χρόνια. Ωστόσο, ο πραγματικός “κράχτης” της 10ης Μπιενάλε ήταν τα εγχώρια ταλέντα. Οι Κουβανοί καλλιτέχνες δεν απογοήτευσαν τους εφόρους, τους γκαλερίστες και τους συλλέκτες που ήρθαν από το εξωτερικό. Ο Yoan Capote, ένας νεαρός γλύπτης και ζωγράφος, τους χαιρέτισε με μια παρουσίασή στο “καταφύγιό” του στο Vedado, καταφέρνοντας να κλείσει συμφωνία με γκαλερί της Νέας Υόρκης προτού τελείωσει η Μπιενάλε. Η Liset Castillo έχτισε μια πόλη από πλαστικό, την οποία ονόμασε Αρχαιολογία της Εξουσίας, και μας είπε γιατί δεν ανησυχεί για την παγκόσμια οικονομική κρίση (“αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα εποχή για την τέχνη”). Ο René Francisco Rodriguez, με την έκθεση Interpret στη γκαλερί Villa Manuela, απέδειξε γιατί θεωρείται ένας από τους πλέον ενδιαφέροντες καλλιτέχνες που ασχολούνται με κοινωνικά προοδευτικά θεματα παγκοσμίως.

Δεν ήταν απαραίτητο να πας σε κάποιο μουσείο ή γκαλερί για να απολαύσεις τη Μπιενάλε της Αβάνας. Η τέχνη είχε βγει στο δρόμο και σε ακολουθούσε. Ο Κουβανός καλλιτέχνης Duvier del Dago πραγματοποίησε την έκθεσή του Caja Negra (Μαύρο Κουτί) σε ένα παλιό στρατιωτικό πεδίο βολής. Ο José Emilio Fuentes Fonseca (JEFF) μετέφερε τους μεταλλικούς ελέφαντές του σε όλη την πόλη. Ο Alexis Leyva Machado (K’cho) έφτιαξε ένα καρουζέλ με ξύλινες βάρκες στην Plaza San Francisco de Asís. Και ο Manuel Mendive έστησε στους δρόμους ένα εκπληκτικό θέαμα με έντονο το στοιχείο της Σαντερία, σε μια παρέλαση που ξεκίνησε στο κέντρο τεχνών Concepción Arenal και τέλειωσε μπροστά από το Εθνικό Θέατρο της Αβάνας.

Η Μπιενάλε της Αβάνας δεν θα ήταν αυτό που είναι χωρίς το στοιχείο του αναπάντεχου, γι’ αυτό και δεν θα κάνουμε προβλέψεις για την επόμενη.

Ραντεβού το 2011.