|
|
Ας αρχίσουμε με ένα όνομα που δύσκολα προφέρεται – όπως το Jose Emilio Fuentes Fonseca – και ας προσπαθήσουμε να το συντομέψουμε για λόγους απλότητας (JEFF), σε κάτι που φαίνεται απλό αλλά στην ουσία διατηρεί το σύνθετο χαρακτήρα του. Με αυτό τον τρόπο, υπάρχει από την αρχή ένας παραλληλισμός μεταξύ του ονόματος του JEFF και της δουλειάς του. Ορισμένοι ονόμασαν το έργο του "αφελές", επειδή οπτικά παραπέμπει στο κίνημα της "Λαϊκής Τέχνης" ή στην "Τέχνη του Περιθωρίου". Αλλά αν ρίξει κανεί μια πιο κοντινή ματιά στα γλυπτά και στις εγκαταστάσεις του, θα καταλάβει αμέσως με πόση επιμέλεια ο καλλιτέχνης έχει προσπαθήσει να κρύψει τη θεματική πολυπλοκότητα των δημιουργιών του. Αφήνει διάπλατη την είσοδο, αλλά χρειάζεται προσοχή για το σκοτάδι που κρύβεται.
"Συνέχεια ασχολούμαι με το θέμα της παιδικής ηλικίας, της παιδικής συμπεριφοράς", μας εξηγεί ο JEFF. "Αυτό που κάνω είναι να μετατρέπω τη γλώσσα των παιδιών σε γλώσσα των μεγάλων." Η πρώτη του ατομική έκθεση το 1994 στο Μουσείο της Αβάνας Museo Álvaro Reinoso, είχε τίτλο ’El Rostro Inocente’ (Το Αθώο Πρόσωπο). Ο JEFF είχε δημιουργήσει μία σχολική αίθουσα γεμάτη από σπασμένες καρέκλες. Στην πλάτη της κάθε καρέκλας υπήρχε ένα ζευγάρι φτερά από μόλυβδο. Στους τοίχους της αίθουσας υπήρχαν ζωγραφιές από έμβρυα με κληρονομικές εκ γενετής παραμορφώσεις. "Σκοπός μου ήταν να μελετήσω την αντίθεση μεταξύ παιδιών που είναι παραμορφωμένα από τη γέννησή τους με παιδιά που τα έχει παραμορφώσει η παιδεία – δηλαδή, να εξετάσω πόσο επικίνδυνο είναι να θεωρήσει κανείς ότι προτιμάει το ένα είδος παραμόρφωσης από το άλλο."
Ο JEFF γεννήθηκε το 1974 στην επαρχία Γκράνμα και ήρθε στην Αβάνα σε ηλικία 7 ετών. Δεν κρύβει το γεγονός ότι η δουλειά του επηρεάστηκε πολύ από τα παιδικά του χρόνια, τα οποία χαρακτηρίζει ο ίδιος "όχι εντελώς μαύρα, αλλά μάλλον γκρι". Και συνεχίζει "οι γονείς μου ήταν σε διάσταση και είχα πάει να ζήσω με τους παππούδες στην επαρχία Ορίεντε. Δεν είχα πολλά παιχνίδια. Θαύμαζα έναν γείτονά μου, που ο πατέρας του ήταν μηχανικός και του έφτιαχνε ό,τι παιχνίδια ήθελε. Χρησιμοποιούσε πένσες, πριόνια, σφυριά, και είπα στον εαυτό μου, ότι μία μέρα θα αποκτούσα κι εγώ εργαλεία για να φτιάξω τα δικά μου παιχνίδια."
Τα "παιχνίδια" που ο JEFF δημιουργεί για τις κατασκευές του – καράβια από αιχμηρό, σκουριασμένο μέταλλο, ή ξύλινα τρένα που μεταφέρουν κομμένα άκρα – απευθύνονται στον παιδικό φόβο του διαρκούς κινδύνου. Κι εδώ, ο JEFF αντλεί την έμπνευσή του από την προσωπική του εμπειρία: "Ο αδελφός μου είχε βρει κάτι που έμοιαζε με δυναμιτάκι θαμμένο σε ένα σωρό από χαλίκια, και το έφερε σπίτι. Μου είπε ότι ήταν τρακατρούκα. Ήταν παρατημένη μέσα στο σπίτι και μια μέρα πήγα να την ανοίξω για να δω τι υπήρχε μέσα. Αλλά αυτή εξερράγησε και έχασα τρία δάχτυλα." Ήταν τότε 9 ετών. "Αυτά δεν πρέπει να συμβαίνουν σε παιδιά, αλλά γίνονται όλη την ώρα."
Στα 13 του ο JEFF άρχισε να σπουδάζει ζωγραφική, και έδειξε πρόωρο ταλέντο. Στα 21 του κέρδισε υποτροφία από το Ίδρυμα Ludwig για να δημιουργήσει μία κατασκευή που την ονόμασε ’Landscape at 21’ (Τοπίο στα 21). Σήμερα ζει και εργάζεται στη συνοικία Buena Vista της Αβάνας. Το σπίτι του που είναι και ατελιέ, είναι ευρύχωρο και λειτουργικό (με τα γλυπτά στον επάνω όροφο και τους πίνακες στον κάτω), όμως προτιμά να το θεωρεί ένα είδος πολιτιστικού κέντρου. "Μπορεί ο κόσμος να δει μερικά από τα πιο μεγάλα γλυπτά μου μπροστά στο δρόμο, έξω από το σπίτι μου, καθώς πηγαίνουν ή επιστρέφουν από μία έκθεση. Είναι σαν ένα είδος ζωντανής έκθεσης για τη γειτονιά, που ανανεώνεται διαρκώς."
Η υπόλοιπη Αβάνα θα έχει την ευκαιρία να δει τι θεωρεί ο JEFF υπαίθριο δημόσιο γλυπτό κατά τη διάρκεια της επερχόμενης Μπιενάλε της Αβάνας (μεταξύ 27 Μαρτίου και 30 Απριλίου 2009). Εκεί θα παρουσιάσει ένα κοπάδι από δώδεκα μεταλλικούς ελέφαντες, τους οποίους σκοπεύει να περιφέρει από τη μία άκρη της πόλης στην άλλη κατά τη διάρκεια της νύχτας.